انواع تمرینات ورزشی در مدل حیوانی (کارگاه تئوری و عملی)

توضیحات

## تمرینات ورزشی در مدل‌های حیوانات آزمایشگاهی

انجام تمرینات ورزشی در مدل‌های حیوانات آزمایشگاهی ابزار ارزشمندی برای درک سازوکارهای فیزیولوژیکی، بیوشیمیایی و رفتاری مرتبط با فعالیت بدنی است. انتخاب نوع ورزش، مدت و شدت آن به اهداف مطالعه بستگی دارد.

### **انواع رایج تمرینات ورزشی در حیوانات آزمایشگاهی:**

#### **1. ورزش استقامتی (هوازی)**
– **دویدن روی تردمیل**: پرکاربردترین روش. امکان کنترل سرعت، شیب و مدت زمان را فراهم می‌کند.
– **موش‌ها و رت‌ها**: معمولاً به تدریج از سرعت ۱۰-۸ متر/دقیقه تا ۲۰-۲۵ متر/دقیقه افزایش می‌یابد.
– **مدت**: از ۳۰ دقیقه تا ۲ ساعت در روز، ۵-۷ روز در هفته.
– **کاربرد**: مطالعه سازگاری‌های قلبی-عروقی، متابولیک و عضلانی.

– **شنا**: معمولاً برای رت‌ها در آبی با دمای ۳۲-۳۵ درجه سانتیگراد.
– **مزیت**: فشار مکانیکی کم روی مفاصل.
– **معایب**: استرس ناشی از غوطه‌وری، کنترل دقیق شدت ورزش دشوار است.

– **چرخ دوار اختیاری**: حیوان آزادانه در چرخ می‌دود.
– **مزیت**: کاهش استرس، شبیه‌سازی فعالیت داوطلبانه.
– **معایب**: کنترل دقیق بر حجم و شدت ورزش محدود است.

#### **2. ورزش مقاومتی**
– **بالا رفتن از نردبان با بار**: رت‌ها با وزن‌های متصل به دم آموزش می‌بینند تا از نردبان عمودی بالا روند.
– **کاربرد**: مطالعه هایپرتروفی عضلانی، سازگاری عصبی-عضلانی.

– **شنای مقاومتی**: با اضافه کردن وزنه یا جریان آب.

#### **3. ورزش تناوبی شدید (HIIT)**
– **الگوی تردمیل**: دوره‌های کوتاه دویدن با حداکثر سرعت (مثلاً ۱ دقیقه با ۸۵-۹۰٪ حداکثر ظرفیت) متناوب با دوره‌های استراحت یا فعالیت سبک.
– **کاربرد**: مطالعه تغییرات متابولیکی سریع، ظرفیت بی هوازی.

#### **4. ورزش قدرتی-سرعتی**
– **دویدین با حداکثر سرعت کوتاه‌مدت روی تردمیل**.

### **ملاحظات مهم در طراحی مطالعه:**

1. **سازگاری**: دوره سازگاری (معمولاً ۱-۲ هفته) برای کاهش استرس و آشنایی با دستگاه ضروری است.
2. **انگیزش**: محرک‌های ملایم (لمس ملایم، جریان الکتریکی ضعیف، دمیدن هوا) ممکن است استفاده شود، اما باید استاندارد شود و استرس به حداقل برسد.
3. **کنترل‌ها**: گروه کنترل نشسته (با محدودیت فعالیت) یا کنترل فعال (با دسترسی به چرخ دوار اختیاری) لازم است.
4. **نژاد، سن و جنس**: تأثیر قابل توجهی بر پاسخ به ورزش دارند (مثلاً موش‌های جوان در مقابل مسن، نر در مقابل ماده).
5. **پایش فیزیولوژیک**: ممکن است در حین ورزش انجام شود (مصرف اکسیژن، سطح لاکتات خون، درجه حرارت بدن).
6. **ملاحظات اخلاقی**: رعایت کامل اصول جانورشناسی و تأیید کمیته اخلاق، جلوگیری از درد یا آسیب بیش از حد.

### **مدل‌های حیوانی خاص:**

– **مدل‌های بیماری**: ورزش در مدل‌های چاقی، دیابت، نارسایی قلبی، افسردگی و غیره.
– **حیوانات تراریخته**: برای مطالعه نقش ژن‌های خاص در پاسخ به ورزش.
– **حیوانات مسن**: برای مطالعه اثرات ورزش بر پیری.

### **پارامترهای قابل اندازه‌گیری پس از دوره ورزش:**

– **بافت‌ها**: وزن و مورفولوژی قلب، عضلات، کبد.
– **نمونه‌های خون**: سطوح هورمونی، سیتوکاین‌ها، شاخص‌های متابولیکی.
– **عملکرد**: تست‌های ظرفیت ورزشی، حداکثر مصرف اکسیژن (VO₂max).
– **سلولی و مولکولی**: بیان ژن‌ها، پروتئین‌ها، فسفوریلاسیون، میتوکندری.

**نکته نهایی**: طراحی پروتکل ورزشی باید با پرسش تحقیق، گونه حیوانی و امکانات موجود منطبق باشد و استانداردسازی دقیق برای قابلیت تکرارپذیری نتایج حیاتی است.